इतिहास/आख्यायिका
मराठ्यांचे “Achilles” – रामचंद्र हरी पटवर्धन
रामचंद्र हरी पटवर्धन मराठ्यांचा इतिहास ज्यांना माहित आहे त्यांच्यासाठी "पटवर्धन घराणे" नवीन नाही. पण त्यांच्याविषयी फारसा कुठे उल्लेख झालेला दिसत ...
“पाटील” शब्दाचा रोचक इतिहास
इतिहासाची पाने पालटताना "पाटील" शब्दाबद्दल एक वेगळा संदर्भ सापडला. याबद्दल आम्ही पूर्वी वाचले नव्हते. शिलाहार राजवंशातील हरिपालदेव राजाचा ठाण्यातील आगाशी ...
शिवप्रताप दिन – कृष्णाजी भास्कर – इतिहास काय सांगतो?
१० नोव्हेंबर हा संबंध भारतात शिवप्रताप दिन म्हणून मानला जातो. या दिवशी १६५९ साली समर्थांच्या भाषेत सांगायचं झालं तर साक्षात ...
मुक्तांगण
Transit of Venus – शुक्र पारगमन आणि काही आठवणी
काल म्हणजे २४ नोव्हेंबर २०२२, मी नेहमीच्या सवयीप्रमाणे त्या दिवशी इतिहासात काय झालं याबद्दल जरा माहिती गोळा करत होतो. तेव्हा ...
आ नो भद्राः क्रतवो – अर्धवट अनुवाद.. अर्धवट ज्ञान
"आ नो भद्राः क्रतवो" आणि आपली सोय "आ नो भद्राः क्रतवो" एक वाक्य जे मी, हातातल्या पत्त्यांसारखे फेकलेले आहे, अनेकांनी ...
कला म्हणजे काय? – एक विचित्र उदाहरण
कला म्हणजे काय? "कला" समस्त मानव प्रजातीला प्रत्येक पिढीला पडणारा एक सनातन प्रश्न. आज पुन्हा या प्रश्नाच्या मृगजळात काही काळ ...
साहित्य
झेन कथा
झेन कथा मराठीत – एशून चा मृत्यू (Eshun’s Death)
स्त्री झेन संन्यासी एशून साधारण ६० वर्षांच्या होत्या जेव्हा त्यांना जाणीव झाली की हा दिवस त्यांचा शेवटचा दिवस आहे, मृत्यू ...
झेन कथा मराठीत – बायकोचे भूत आणि दाणे (Zen story of Wife’s Ghost and Beans)
ही एक फार जूनी कथा आहे, एका माणसाला त्याच्या बायकोचे भूत दिसत असे. तर झालं असं की.. एक तरुण बायको ...
झेन कथा मराठीत – खरं प्रेम (True Love)
ही कथा आहे खरं प्रेम आणि वरवर असणारे आकर्षण यांच्याबद्दल.. एका झेन मठात जवळजवळ २० पुरुष अनुयायी आणि एक एशून ...
कविता (रसग्रहण)
हाचि नेम आतां – संत तुकाराम महाराज (भावार्थ)
विराणी किंवा विरहिणी म्हटलं की सहज मनात येतात ते म्हणजे ज्ञानेश्वर माऊली. पण किती जणांना हे ठाऊक आहे की संत ...
अगा करुणाकरा (संपूर्ण रचना आणि अर्थ) – संत तुकाराम महाराज
संत तुकाराम महाराजांच्या अत्यंत प्रसिद्ध तसेच करुणेने ओतप्रोत भरलेल्या अभंगांपैकी एक म्हणजे "अगा करुणाकरा". भक्तिमार्गाचा उद्गम जरी द्वैतात असला तरीही ...
स्वातंत्र्याच्या वीरा आम्हां – गोपाळ गोडसे (सावरकरांवरील कविता)
नथुराम गोडसे यांचे बंधू श्री गोपाळ गोडसे यांनी स्वातंत्र्यवीर सावरकरांकडून प्रेरणा घेऊन काही काव्ये रचली. त्यांच्यापैकी हे एक काव्य. तात्याराव ...
वृत्ताभ्यास
उपजाति वृत्त – नियम आणि उदाहरणे
वृत्ताचे नाव - उपजाति वृत्त प्रकार - अक्षरगणवृत्त (समवृत्त) वृत्त मात्रा संख्या - १६ + १५ वृत्त अक्षर संख्या - ...
उपेंद्रवज्रा वृत्त – नियम आणि उदाहरणे
वृत्ताचे नाव - उपेंद्रवज्रा वृत्त प्रकार - अक्षरगणवृत्त (समवृत्त) वृत्त मात्रा संख्या - १५ वृत्त अक्षर संख्या - ११ गणांची ...
इंद्रवज्रा वृत्त – नियम आणि उदाहरणे
वृत्ताचे नाव - इंद्रवज्रा वृत्त प्रकार - अक्षरगणवृत्त (समवृत्त) वृत्त मात्रा संख्या - १६ वृत्त अक्षर संख्या - ११ गणांची ...